Türkiyenin En Geniş Tarih Rehberi

Akkese (Hanefiş)Köyü, Viranşehir-Şanlıurfa karayolunun 10.km’sinde Kırlık Köyü’nün (Gavurhori
6km.güneyinde yer
alır.Akkese Köyünün Güneyinde yer alan yükseltinin güney yamacında yer alan Roma dönemine ait bir kaya mezarının M.S.IV
V.yüzyıllarda Bizans döneminde genişletilerek Kiliseye dönüştürüldüğü tahmin edilmektedir.Kompleksin çevresi bir avluyla çevrelenmiş ve avlu duvarı kesme taşlardan örülmüştür. Uzun kenarı doğu-batı yönünde dikdörtgen planlı kaya kilisesinin doğu ucu yarım yuvarlak apsis şeklindedir kilisenin batı duvarında Roma dönemindeki kaya mezarına ait olduğu tahmin edilen iki arkosolium,kuzey ve güney duvarları ortasında mihrabı andırır birer niş bulunur.Arkosliumlar ve nişler yuvarlak silme kemerlidir.Kuzey duvardaki niş alınlığında istiridye kabartması işlenmiştir.Kilisenin güney duvarı üstünde bir sıra halinde üç adet dikdörtgen pencere yer almaktadır.apsisisin kuzeyindeki küçük bir kapı ile postoforium görevini gören küçük bir mağaraya geçilmektedir.

Mağaranın doğu duvarında girişin karşısında üst kata çıkan,ancak bugün toprakla dolmuş bir merdivenin sağında yuvarlak ,silme kemerli,köşe sutunceli ve kavsarası istiridye formunda bir niş bulunmaktadır.Tella başrahibi’nin 6.yy’da yazdığı bir mektupta Tella’nın çevresinde birçok manastırın bulunduğundan söz etmiştir.Bu kaya kilisesinin ve çevresindeki kaya yamaçlarına oyulmuş mağaraların ve de mektupta bahsi geçen manastırların varlığına dayanarak Tella bölgesinin Hırıstiyanlığın ilk dönemlerinde inzivaya çekilen keşişler tarafından kullanıldığı düşünülmektedir,buda bizi, Tella’nın (Viranşehir) Hıristiyanlık açısından önemli bir merkez olduğu sonucuna götürmektedir.